Görüntüleme (gezinme ile): 1 -- Görüntüleme (arama ile): -- IP: 216.73.216.104 -- Ziyaretçi Sayısı:

Özgün Başlık
Normların Taksonomisi, Değiştirilemeyecek Anayasal Normlar ve Anayasa İçi Hiyerarşi Tezi

Yazarlar
Yahya Berkol Gülgeç

Dergi Adı
Türkiye Barolar Birliği Dergisi

Cilt
Temmuz-Ağustos 2025, Sayı 179, ss. 345-372

Anahtar Kelimeler
Norm Kavramı ; Hukuk Kaynağı ; Anayasa ; Değiştirilemeyecek Normlar ; Normatif Hiyerarşi ; Normların Ayrılması

Özet
Hukuk kaynağı ve hukuk normu farklı kavramlardır. Tek bir hukuk kaynağında birden fazla norm bulunması mümkün, hatta olasıdır. Benimsenen normların ayrılması teorisine göre birden fazla kaynak parçasının bir araya gelerek tek bir norma vücut vermesi de mümkün olabilir. Kaynak ve norm arasındaki bu farklılıklar dolayısıyla her kaynak türü mutlaka bir norm türüne işaret etmez. Hukuk normlarının taksonomisi şekli veya maddi kriterler temelinde gerçekleştirilebilir. Şekli kriterler bir normun kimin tarafından ve hangi şekilde ortaya çıkarıldığına odaklanır. Şekli kriterler makul olmayan sonuçlara gebedir. Maddi kriterler ise normların asli fonksiyonu olan bağlayıcılığa odaklanır. Buna göre, bağlayıcı güç yatay ve dikey olmak üzere iki kriter içerir. İlki bir normun potansiyel düzenleme alanına, ikincisi ise normun düzenlediği hususa ilişkin ne kadar bağlayıcı olduğuna ilişkindir. En nihayetinde düzenleyebilecekleri alan veya belli bir alandaki düzenleme gücü farklılaşan normlar farklı tür normlar olarak kabul edilmelidir. Anayasalar birer kaynaktır. Bu kaynakların içinde normlar bulunur. Bir anayasanın değiştirilebilen ve değiştirilemeyen normları her şeyden önce düzenleyebilecekleri alan, yani normatif taksonomi kriterlerinin yatay unsuru, bakımından farklılaştıkları için farklı türde normlar olarak kabul edilmelidir. Normlar farklı türde olduklarına göre bunların arasında hiyerarşi bulunup bulunmadığı da sorgulanabilir. Türk hukuk sisteminde değiştirilemeyecek normların bu statüsü kendisi değiştirilebilir olan dördüncü maddeye dayandığı için bu normların arasında hiyerarşi bulunduğu kabul edilmelidir. Böylelikle, “anayasa içi hiyerarşi” tezi ortaya konan taksonomik kriterler uyarınca doğrulanmış olmaktadır.

Başlık (Yabancı Dil)
The Taxonomy of Norms, Immutable Constitutional Norms and the Thesis of Intra-Constitutional Hierarchy

Anahtar Kelimeler (Yabancı Dil)
The Concept of Norm ; Sources of Law ; Constitution ; Immutable Norms ; Hierarchy of Norms ; Individuation of Norms

Özet (Yabancı Dil)
A source of law and a legal norm are different concepts. It is possible, indeed probable, that a single source of law comprises multiple norms. Depending on the theory of individuation adopted, it may also be possible that several pieces of sources come together to constitute a single norm. Because of these differences between sources and norms, types of sources do not necessarily correspond to types of norms. The taxonomy of legal norms can be carried out with respect to formal or material criteria. The formal criteria focus on who creates a legal norm and through which procedure. Formal criteria have implausible consequences. Material criteria, on the other hand, are based on the primary functions of norms, that is, bindingness. Binding force is composed of two criteria, one horizontal and the other vertical. The former relates to the potential scope of regulation, while the latter concerns how binding a norm is with regard to the regulated issue. Eventually, norms that differ with respect to the scope or regulative power must be recognized as different types of norms. Constitutions are sources. As sources they embody norms. The mutable and immutable norms within a constitution must be recognized as different types of norms primarily because they differ with respect to the scope of regulation, i.e. the horizontal element of the material criteria of normative taxonomy. If these norms are of different types, then it makes sense to question if there is a normative hierarchy between them. In Turkish legal system, it must be acknowledged that there is a hierarchy between mutable and immutable constitutional norms in favor of the former, because the immutable status of the latter depends on the former. This affirms the “thesis of intra-constitutional hierarchy” on the basis of the mentioned taxonomical criteria.